مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان

کتابخانه پژوهشی، در سال ۱۳۷۹ همزمان با بنیان گذاری مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان با هدف پشتیبانی و تأمین نیازهای اطلاعاتی گروه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان ایران آغاز به کار کرد و ۲ سال بعد حرکت‌های اولیه را برای تشکیل کتابخانه و مرکز اطلاع‌رسانی ادبیات کودکان و نوجوانان ایران ساماندهی کرد. حاصل کار تا این زمان کتابخانه‌ای با بیش از ۱۸هزار منبع اطلاعاتی دسته‌بندی شده است.

 از مهمترین حوزه‌های موضوعی کتابخانه می‌توان به ادبیات، ادبیات کودکان، آموزش و پرورش، تاریخ، هنر و جامعه‌شناسی اشاره کرد. منابع اطلاعاتی به شکل اصل، اسکن و یا کپی گردآوری شده‌اند. بخش قدیمی و موزه‌ای منابع اطلاعاتی همچون: عکس‌های اصل، کتاب‌ها چاپ سنگی و سربی، نشریه ها، اسباب‌ بازی‌های قدیمی، ... تا بازگشایی موزه‌ ملی فرهنگ و ادبیات کودکان و نوجوانان ایران در کتابخانه نگاهداری خواهند شد.

این کتابخانه دارای مجموعه متنوعی از منابع اطلاعاتی "برای کودکان" و "درباره ی کودکان"، شامل: کتاب، مقاله، نشریه، سند، پایان‌نامه، گزارش و جزوه، عکس، نوارکاست و صفحه‌‌ی گرامافون، فیلم استریپ و اشیا موزه ایی است.

پوشش تاریخی کتاب‌های کودکان و نوجوانان به عنوان منابع اولیه این کتابخانه از آغاز چاپ کتاب‌های کودکان و نوجوانان در دوران مشروطه تا سال ۱۳۵۷ است. منابع ثانویه، تمام کتاب‌های مرجع مورد نیاز پژوهشگران را، بدون توجه به تاریخ آن، در بر می‌گیرد. دسترسی به بخشی از این مجموعه هم اکنون  وسیله بانک اطلاعات فرهنگ و ادبیات کودکان ایران (ایرانک بانک) به صورت پیوسته  امکان پذیر است.

کتاب ها

کتاب ‌های کتابخانه بر پایه رده ‌بندی دهدهی ديويی و قواعد انگلوامريکن فهرست ‌نويسی و رده‌بندی شده است. در حال حاضر ۷۵۲۳ عنوان کتاب فارسی، کردی، ترکی، ارمنی، آسوری (چاپ سنگی، چاپ سربی، چاپی) در کتابخانه موجود است. قديمی‌ترين کتاب موجود در کتابخانه:
حسنين. کاتب محمد بن اسمعيل خوانساری. سفارش‌دهنده مشهدی احمد خوانساری. طهران: کارخانه مشهدی تقی، ۱۲۶۴ق.= ۱۲۴۸ش؛ و نسخه منحصر به فرد کتاب، تعليم و الاطفال. نوشته محمود بن يوسف مازندرانی (مفتاح‌الملک). کاتب محمود محمدرضای سلطان‌الکتاب لشکرنويس محلاتی. [بی‌جا]: کارخانه سيد مرتضی، ۱۳۲۲ق.=۱۲۸۳ش. است.

نشريه ها و مقالات

کتابخانه مجموعه ۳۹۱ عنوان نشريه، از نشريه های کودکان و نوجوانان و نشريه های بزرگسالان را که دارای صفحه يا ستون کودکان هستند را به شکل اصل، اسکن و کپی نگاهداری می‌کند. اطلاعات این نشریه ها و نسخه های موجود آن که در جعبه های ویژه نگهداری می شوند، به وسیله نرم افزار کتابخانه و  "ایرانک بانک" قابل بازیابی است.

قديمی‌ ترين نشريه کودکان (کپى) موجود در کتابخانه "مجله‌الادب" به سرپرستى محمد وفادار است که از سال ۱۳۳۶ق./۱۲۹۶ش. در مطبعه فاروس با فاصله دو ماه يکبار در تهران منتشر ‌شده است. قديمی‌ترين نشريه کودکان (اصل) موجود در کتابخانه "نونهالان" با مدير مسئولی عبدالله فريار است که از سال ۱۳۲۲ توسط اداره انتشارات سفارت انگليس هر دو هفته يک‌بار منتشر در تهران ‌شده است.

افزون بر نشريه ها، کتابخانه مجموعه‌ای از ۴۳۳۵ عنوان مقاله را که در پژوهش کتاب "تاريخ ادبيات کودکان ایران" از نشريه های قديم و جديد استخراج و مورد استفاده قرار گرفته است را نمايه‌سازی کرده است. کپی اين مقالات به وسيله نرم‌افزار کتابخانه و "ایرانک بانک" قابل بازيابی و دسترسی است.

اسناد

۱۲۴۴عنوان سند تاريخی، شامل: دستنوشته‌های دست ‌اندرکاران ادبيات کودکان و نوجوانان، نامه ‌ها، دستورالعمل ‌ها، گواهی ‌نامه ‌های تحصيلی، ... به شکل اصل، اسکن يا کپی در مجموعه ی کتابخانه سازماندهی و ساماندهی شده‌اند. اين مجموعه اسناد در جعبه های ویژه نگاهداری می‌شوند و اطلاعات آن‌ها به وسيله نرم‌افزار کتابخانه  و "ایرانک بانک" قابل بازيابی است.

مواد ديداری - شنيداری

اين مجموعه شامل ۴۰۵۲ قطعه عکس اصل و اسکن شده، ۲۱۱ عنوان نوار صدا (مصاحبه با دست‌اندرکاران ادبيات کودکان و قصه‌های کودکان)، ٢٠ حلقه ميکروفيلم، ۵۲ عنوان صفحه گرامافون، ۳۹ فیلم، ۲۲ قطعه تمبر، ٢٠٨ عدد تابلوی نمايشگاهی، ۲۵۰ قطعه اسباب‌بازی قديمی و يک حلقه فيلم استريپ است. این مجموعه به وسیله نرم‌افزار کتابخانه قابل بازیابی است. در حال حاضر تنها اطلاعات مجموعه عکس ها به وسیله "ایرانک بانک" در دسترس همگان قرار دارد.